Để minh chứng điều này tôi đơn cử như một môn phái lâu đời, có một hệ thống các bài quyền, được lưu giữ trong một tập “bí kíp” hoặc nhiều tập lưu hành trong nội bộ. Người thầy căn cứ vào trình độ tập luyện, phẩm chất đạo đức, lối sống của các môn đệ của mình từ đó sẽ quyết định truyền dạy cho họ đến đâu. Ví dụ một người học võ kiên trì đi theo từng cấp bậc ròng rã 10 năm, 20 mươi năm hoặc thậm chí là lâu hơn nữa, phải có sự khác biệt với người mới tập 01 năm, 02 năm hay chỉ học được những cái do sư huynh trong môn phái trao lại. Các bậc Võ sư khi tiếp xúc với từng môn đệ, từng người cũng có các truyền tải thông điệp khác nhau phù hợp với tầm hiểu biết của từng người khi tiếp xúc. Chẳng hạn khi tiếp xúc với người đam mê đã có trình độ võ thuật nhất định thì sẽ khác. Khi tiếp xúc với phóng viên, báo chí hoặc các Youtuber thì cách truyền tải đa phần chỉ giới thiệu sơ lược một vài bài quyền hoặc một vài tinh hoa nhất định tuỳ theo tâm – tầm – đức - trí của người đối diện. Mục đích là để giữ lễ, giữ thể diện chứ không phải là bộc lộ toàn bộ di sản Võ học hàng trăm năm của môn phái ấy. Đó chính là cái ẩn trong Võ thuật.
Trong triết lý âm – dương của phương đông. Dương là phần lộ ra ngoài, nhân sinh ai cũng thấy, ai học cũng được như những đòn thế phổ thông, những bài quyền biểu diễn, đường nét cơ bản… Âm là phần chìm, phần gốc rễ – nằm sâu bên trong, là cốt lõi, là linh hồn nội tại của bản thể. Đối với Võ học là triết lý căn cơ là cội nguồn mà nhất nhất các thế hệ môn đệ phải đủ “tâm – tầm – đức – trí” mới lãnh hội và phát huy được tinh hoa, đặc trưng của môn phái mình. Võ thuật chân chính không truyền cho người không đủ đạo đức, không đủ tâm. Bởi lẽ, Võ có thể cứu người nhưng cũng có thể hại người nếu rơi vào tay kẻ xấu. Vì vậy, người thầy xưa rất thận trọng trong việc truyền dạy cái ẩn mà cá nhân mình đã lãnh hội từ các bậc tiền nhân, những người đã tín nhiệm trao truyền. Họ làm vậy một phần giữ được cái Đạo trong Võ, một phần mong muốn tìm được người phù hợp kế tục, để gìn giữ cái ẩn của môn phái. Người xưa có câu “ Muốn học võ, trước hết phải học làm người. Muốn thấu quyền, phải thấu tâm”. Truyền thừa không chỉ là dạy kỹ thuật mà cái chính là truyền đạo lý sống, truyền mạch sống trong lành, tinh mát của một dòng sông tiên, tổ linh thiêng.
Bài quyền, đòn thế chỉ thể hiện một phần ngọn là cái bên ngoài, cái nhìn thấy, cái quan trọng hơn là khí chất, đạo đức, nhân cách của người được truyền thụ, lưu giữ được nó. Những cái này không thể “ra mắt” qua vài buổi phỏng vấn hay qua vài thước phim hay một vài bài viết phóng sự. Một bài quyền có thể học vài giờ, vài tháng, nhưng để ngấm được cái thần, cái lý bên trong, có khi mất vài năm, thậm chí cả đời chưa chắc đã hết. Các bậc danh sư chưa bao giờ “dạy hết” cho ai đó chỉ vì họ tò mò, họ là người nổi tiếng, học có địa vị trong xã hội hay những muốn thắng nhanh, muốn nhanh được hơn người … Bản chất của bất kỳ một môn Võ học truyền thống nào đều có tính lựa người mà truyền “Tâm chưa tỏ, thì quyền chưa truyền - Đức chưa dày, thì lý chưa trao” do vậy mà chúng ta rất dễ nhận thấy rằng, trong hàng nghìn môn đệ người thầy chỉ chọn đúng một người để truyền thừa. Đôi lúc người truyền thừa đó chưa thực sự giỏi về võ nghệ, kỹ thuật bên ngoài nhưng sâu thẳm bên trong đó là cái tâm, cái đức, cái bản ngã vô cũng trân quý mà người thầy sau nhiều năm theo dõi, giám sát, tin tưởng và quyết định.
Thần thái, khí chất và nhân cách là một trong những yếu tố quan trọng của người học võ chân chính
Trong thời đại kim, tiền hiện nay với mong muốn bảo tồn và phát huy những giá trị tinh hoa của Võ học truyền thống. Các môn phái bắt đầu cởi mở hơn về việc truyền thừa võ thuật ra bên ngoài. Không phải họ dễ dãi hơn, hay muốn nổi tiếng hơn, mà họ sợ bị mai một những tinh hoa quý báu của các bậc tiền nhân. Do vậy, sau khi đắng đo nhiều lần đặt lên bàn cân giữa bảo tồn và phát huy với việc giữ khư khư cho riêng mình. Họ đã quyết định công bố thêm một số bài quyền cổ, mà đáng lý ra chỉ có người đủ điều kiện mới tiếp nhận được. Khi họ đã dốc lòng công bố với hi vọng sẽ nhận được những người đủ duyên, đủ phẩm chất để lĩnh hội thì nhiều câu hỏi lại đặt ra như: sao giờ mới có? Có phải thêm vào cho phong phú? Lúc trước nó như thế này sao giờ như thế này?... rất dễ khiến họ tự ái và không dám mạnh dạng công bố thêm những cái họ còn lưu giữ, vô hình chung những cái ẩn quý báu đó bị lãng quên chìm sâu vào trong ký ức hay chỉ qua những lời kể sau này.
Trong văn hoá của mỗi một quốc gia, dân tộc thì những gì tốt đẹp nhất, trân quý nhất thường không phải là cái đem ra khoe khoang, giống như ngọc trong đá, long mạch trong núi, không phải ai đào cũng tìm thấy. Chỉ người đủ duyên, đủ tâm, đủ tầm, đủ đức mới được khai mở được. Tóm lại, Võ cổ truyền Việt Nam là một phần linh hồn của dân tộc gắn liền với lịch sử, nhân sinh, đạo lý, cốt cách, tinh thần của người Việt. Chúng ta nên tiếp cận với sự kính trọng, trân quý, tìm hiểu với cái tâm trong sáng, phải thực sự thấu đáo, có cứ liệu lịch sử rõ ràng, đừng vội phán xét những gì ta chưa hiểu hết, chưa nhận thấy hết. Những bài quyền đã và đang được công bố rất có thể đó là một quyết định rất khó khăn của một môn phái, võ phái nào đó. Khi họ cảm thấy rằng, hiện tại việc tìm người truyền thừa có nguy cơ chỉ dừng lại ở đời mình, những tinh hoa cốt lõi được gìn giữ bấy lâu nay cảu các bậc tiền nhân đang dần bị mai một, lãng quên. Họ lo ngại rằng cái bên ngoài thì nhiều người nhìn thấy, nhưng cái ẩn bên trong là linh hồn của văn hoá, triết lý sống, cách làm người… không tìm được người gìn giữ để phát huy. Họ sẵn sàng bỏ cái tôi cá nhân để gieo duyên lành với mục đích tìm đúng người “tâm đã tỏ, đức đã dày” thì hỡi ôi đó chẳng phải là việc quý báu và vui mừng cho Võ đạo lắm sao?
Môn phái Long Hổ Không Hồng
Ngày 10 tháng 7 năm Ất Tỵ
