VÕ THUẬT BÌNH ĐỊNHhttps://vothuatbinhdinh.vn/uploads/home/logo_vtbd.png
Thứ ba - 08/09/2026 07:48
Võ cổ truyền Bình Định không chỉ là một môn võ, mà còn là một phần ký ức, văn hóa và bản sắc của vùng đất được mệnh danh là miền đất Võ. Qua nhiều thế hệ, từ những lò võ gia truyền đến các câu lạc bộ, võ đường, từ sân tập cộng đồng đến những đấu trường quốc gia và quốc tế, Võ cổ truyền Bình Định từng bước tạo dựng vị thế riêng. Trong hành trình ấy, những người thầy, người võ sư vừa là người truyền nghề, vừa là người gìn giữ tinh thần của di sản. Nhân dịp nhìn lại chặng đường phát triển trước và sau quá trình sáp nhập, chúng tôi có cuộc trao đổi với Võ sư Hồng Kha về những dấu ấn nổi bật, những đóng góp cho thể thao thành tích cao, sức lan tỏa của Võ cổ truyền Bình Định và những kỳ vọng cho tương lai.
Võ sư Hồng Kha cùng các Võ nhân trong nước và quốc tế tại Liên hoan quốc tế VCT Việt Nam lần IX
PV: Nếu nhìn lại phong trào Võ cổ truyền Bình Định trước thời điểm sáp nhập, ông đánh giá như thế nào về quá trình phát triển của phong trào? Võ sư Hồng Kha: Trước khi sáp nhập, phong trào Võ cổ truyền Bình Định đã có một nền tảng rất đặc biệt. Điều quan trọng nhất là võ thuật đã ăn sâu vào đời sống văn hóa của người dân. Bên cạnh những võ đường, lò võ có truyền thống lâu đời, phong trào còn phát triển thông qua hệ thống câu lạc bộ, trường học, địa phương và các hoạt động biểu diễn, thi đấu. Chính sự đa dạng ấy tạo nên một hệ sinh thái võ thuật tương đối hoàn chỉnh: có nơi làm nhiệm vụ bảo tồn, có nơi tập trung đào tạo vận động viên, có nơi đưa võ đến với cộng đồng.
Một điểm đáng ghi nhận là phong trào không phát triển theo kiểu nhất thời. Nhiều võ đường duy trì việc truyền dạy qua nhiều thế hệ, giữ được những bài quyền, bài binh khí, phương pháp luyện tập và tinh thần thượng võ. Đó là vốn quý để Bình Định có thể vừa phát triển thể thao, vừa bảo tồn văn hóa. Tuy nhiên, trước đây phong trào vẫn còn những hạn chế về cơ sở vật chất, nguồn lực xã hội hóa, chế độ cho người trực tiếp truyền dạy và sự kết nối giữa các địa phương. Nếu giải quyết tốt những điểm này thì sức bật của phong trào sẽ còn lớn hơn rất nhiều.
PV: Theo ông, đâu là giá trị lớn nhất mà phong trào Võ cổ truyền Bình Định đã tạo dựng được trước sáp nhập? Võ sư Hồng Kha: Tôi cho rằng đó là con người và truyền thống. Trang thiết bị có thể đầu tư, cơ sở vật chất có thể xây dựng, nhưng một bài võ, một phương pháp truyền nghề và một tinh thần võ đạo được gìn giữ qua nhiều thế hệ thì không thể hình thành trong ngày một ngày hai. Phong trào đã tạo ra một lực lượng võ sư, huấn luyện viên, võ sinh và những người yêu võ có tâm huyết. Họ chính là nền móng để Võ cổ truyền Bình Định tiếp tục tồn tại và phát triển.
PV: Sau khi sáp nhập, Võ sư nhìn nhận những thay đổi của phong trào Võ cổ truyền như thế nào? Võ sư Hồng Kha: Sáp nhập là một bước chuyển lớn, không chỉ về mặt tổ chức mà còn mở ra cơ hội nhìn lại cách chúng ta phát triển Võ cổ truyền trong một không gian rộng hơn. Điều tích cực là nguồn lực, con người, kinh nghiệm tổ chức và hệ thống phong trào có thêm điều kiện để kết nối. Nếu biết phát huy, chúng ta có thể hình thành một mạng lưới đào tạo, thi đấu và biểu diễn có tính liên thông, thay vì mỗi địa phương phát triển theo cách riêng. Tuy nhiên, sau sáp nhập cũng cần có thời gian để ổn định tổ chức, thống nhất cơ chế phối hợp và xác định rõ vai trò của từng đơn vị. Tôi nghĩ đây là giai đoạn cần sự đồng thuận rất cao. Điều quan trọng nhất là không để quá trình thay đổi về địa giới hành chính làm gián đoạn mạch truyền thống của các dòng võ, lò võ và phong trào cơ sở. Ngược lại, phải biến sự thay đổi đó thành cơ hội để Võ cổ truyền có không gian phát triển rộng hơn.
PV: Theo Võ sư, sau sáp nhập cần ưu tiên những vấn đề gì để phong trào phát triển bền vững? Võ sư Hồng Kha: Tôi cho rằng có ít nhất bốn việc.
Thứ nhất là củng cố hệ thống câu lạc bộ, võ đường và các lò võ tiêu biểu, coi đây là nền tảng của phong trào.
Thứ hai là xây dựng lực lượng huấn luyện viên, võ sư trẻ, vừa giỏi chuyên môn vừa có khả năng truyền đạt và thích ứng với phương pháp huấn luyện hiện đại.
Thứ ba là có cơ chế hỗ trợ phù hợp cho những người đang trực tiếp gìn giữ và truyền dạy di sản, bởi nếu người truyền nghề không có điều kiện duy trì hoạt động thì rất khó nói đến bảo tồn lâu dài.
Thứ tư là tăng cường kết nối Võ cổ truyền với giáo dục, du lịch, văn hóa và thể thao thành tích cao. Khi võ thuật hiện diện trong nhiều lĩnh vực của đời sống, sức sống của nó sẽ mạnh hơn.
PV: Là một người có thâm niên với nghề, ông nhận thấy Võ cổ truyền Bình Định đóng góp như thế nào cho thể thao thành tích cao của tỉnh? Võ sư Hồng Kha: Đóng góp ấy rất rõ. Võ cổ truyền tạo nguồn vận động viên, tạo môi trường rèn luyện thể chất, ý chí và bản lĩnh thi đấu. Nhiều võ sinh bắt đầu từ phong trào, sau đó được phát hiện, tuyển chọn và đào tạo để trở thành vận động viên thi đấu ở cấp tỉnh, quốc gia và quốc tế. Điều đáng nói là giá trị của Võ cổ truyền không chỉ nằm ở số huy chương. Một vận động viên võ thuật muốn đạt thành tích cao phải có nền tảng thể lực, kỹ thuật, kỷ luật, khả năng chịu áp lực và tinh thần vượt qua giới hạn. Những phẩm chất ấy rất phù hợp với yêu cầu của thể thao thành tích cao. Bên cạnh đó, kỹ thuật và phương pháp luyện tập của Võ cổ truyền còn tạo nền tảng tốt cho nhiều nội dung thi đấu đối kháng. Nếu được nghiên cứu, chuẩn hóa và kết hợp với khoa học huấn luyện hiện đại, nguồn lực từ Võ cổ truyền sẽ tiếp tục đóng góp mạnh cho các đội tuyển và thành tích thể thao của địa phương.
PV: Những sự kiện nào để lại ấn tượng sâu sắc nhất đối với anh trong hành trình phát triển của Võ cổ truyền tỉnh nhà? Võ sư Hồng Kha: Có ba dấu mốc mà tôi cho rằng rất đáng nhớ. Trước hết là Liên hoan Quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam được tổ chức qua nhiều kỳ. Việc một sự kiện võ thuật mang tầm quốc tế được duy trì tại quê hương của Võ cổ truyền Bình Định có ý nghĩa rất lớn. Đó không chỉ là nơi các đoàn võ thuật giao lưu, thi đấu, biểu diễn mà còn là dịp để chúng ta giới thiệu một cách trực tiếp bản sắc võ thuật Bình Định với bạn bè trong nước và quốc tế.
Dấu ấn thứ hai là Đêm Võ đài Bình Định sau một thập kỷ tổ chức. Tôi đánh giá đây là một mô hình rất đặc biệt bởi nó đưa võ thuật từ không gian tập luyện đến gần với công chúng. Người dân có thể xem, cảm nhận và hiểu hơn về các bài quyền, thế võ, tinh thần thi đấu và câu chuyện phía sau mỗi võ đường. Khi một hoạt động văn hóa - thể thao được duy trì đủ lâu, nó sẽ trở thành một phần ký ức của cộng đồng.
Dấu mốc thứ ba có ý nghĩa ở tầm di sản là việc hồ sơ Võ cổ truyền Bình Định được UNESCO tiếp nhận và xem xét ghi danh là Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại. Dù quá trình xem xét còn cần nhiều bước và sự chung tay của các cơ quan, cộng đồng và những người thực hành, riêng việc hồ sơ được quốc tế quan tâm đã cho thấy giá trị của Võ cổ truyền Bình Định vượt ra ngoài phạm vi một hoạt động thể thao. Đây là niềm tự hào, nhưng đồng thời cũng là trách nhiệm: càng được quan tâm thì chúng ta càng phải bảo tồn đúng bản sắc.
Võ sư Hồng kha chụp ảnh lưu niệm cùng các Võ sư quốc tế.
PV: Ông nghĩ gì về ý nghĩa của việc đưa Võ cổ truyền trở thành một sản phẩm văn hóa - du lịch? Võ sư Hồng Kha: Tôi rất ủng hộ, nhưng phải xác định rõ nguyên tắc: phát triển du lịch để làm cho di sản sống động hơn, chứ không biến di sản thành một màn trình diễn đơn thuần. Một sản phẩm du lịch về Võ cổ truyền có thể kể câu chuyện về võ đường, người thầy, bài quyền, binh khí, võ đạo, lịch sử vùng đất và đời sống cộng đồng. Du khách không chỉ xem một tiết mục mà được hiểu vì sao tỉnh nhà có truyền thống võ thuật như vậy. Nếu làm tốt, đây sẽ là hướng vừa bảo tồn vừa tạo sinh kế, giúp võ sư và võ sinh có thêm điều kiện duy trì nghề. Nhưng cái cốt lõi phải được giữ là tính chân thực, kỹ thuật, tinh thần võ đạo và sự tôn trọng đối với truyền thống.
PV: Theo Võ sư, sức lan tỏa của Võ cổ truyền Bình Định hiện nay thể hiện rõ nhất ở đâu? Võ sư Hồng Kha: Sức lan tỏa thể hiện ở nhiều tầng. Ở cơ sở là các câu lạc bộ, võ đường và lớp học ngày càng đa dạng. Trong trường học, võ thuật có thể góp phần giáo dục thể chất, kỷ luật và tình yêu văn hóa truyền thống. Trong lực lượng vũ trang và cộng đồng, võ thuật tạo môi trường rèn luyện sức khỏe và ý chí. Ở cấp quốc gia, các giải đấu giúp vận động viên tỉnh nhà cọ xát và khẳng định năng lực. Ở quốc tế, các liên hoan, giao lưu và hoạt động biểu diễn giúp hình ảnh Võ cổ truyền Việt Nam nói chung, Võ cổ truyền Bình Định nói riêng đến gần hơn với bạn bè thế giới. Tôi cũng thấy một tín hiệu tích cực là thế hệ trẻ đang tiếp cận võ thuật bằng những cách mới. Các nền tảng số, video, mạng xã hội và các chương trình trải nghiệm có thể giúp một bài võ truyền thống đến với hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người. Vấn đề là chúng ta phải sử dụng công nghệ để lan tỏa đúng giá trị, không chạy theo hình thức.
PV: Nếu nói về thế hệ trẻ, ông mong muốn các võ sinh hôm nay học được điều gì từ Võ cổ truyền Bình Định? Võ sư Hồng Kha: Tôi mong các em hiểu rằng học võ không chỉ để đánh thắng người khác. Học võ trước hết là học cách thắng chính mình: thắng sự lười biếng, nóng nảy, tự ti và giới hạn của bản thân. Võ thuật dạy con người biết kính trên nhường dưới, biết tôn trọng đối thủ, biết giữ lời, giữ kỷ luật và chịu trách nhiệm với hành động của mình. Đó mới là phần giá trị bền vững nhất của võ thuật. Nếu một thế hệ trẻ khỏe mạnh, tự tin, có kỷ luật và hiểu về văn hóa quê hương thì dù các em sau này có theo nghề võ hay không, di sản vẫn đã hoàn thành một phần sứ mệnh của mình.
PV: Cá nhân ông kỳ vọng gì về tương lai của Võ cổ truyền Bình Định trong giai đoạn mới? Võ sư Hồng Kha: Tôi kỳ vọng Võ cổ truyền Bình Định sẽ phát triển theo hướng vừa giữ được hồn cốt truyền thống, vừa chuyên nghiệp và hiện đại hơn. Tôi muốn nhìn thấy một hệ thống trong đó võ đường truyền thống được bảo tồn, câu lạc bộ phát triển mạnh, vận động viên thành tích cao có điều kiện tập luyện tốt, võ sư và huấn luyện viên được quan tâm, còn người dân thì có nhiều cơ hội tiếp cận võ thuật.
Tôi cũng kỳ vọng các sự kiện lớn như Liên hoan Quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam và Đêm Võ đài Bình Định tiếp tục được nâng tầm. Khi những sự kiện này được tổ chức tốt, chúng không chỉ tạo sân chơi cho võ thuật mà còn góp phần quảng bá văn hóa, du lịch và hình ảnh quê hương.
Về lâu dài, nếu hồ sơ di sản được ghi danh, chúng ta càng phải chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn sau ghi danh. Di sản không sống bằng danh hiệu. Di sản sống trong cộng đồng qua việc thực hành và trao truyền, tiếp thu và ghi nhận, bằng những người thầy tiếp tục truyền dạy, bằng võ sinh tiếp tục học, bằng những bài quyền tiếp tục được luyện tập và bằng việc xã hội tiếp tục trân trọng nó.
Các trận đấu Võ cổ truyền luôn thu hút đông đảo nhân dân theo dõi
PV: Nếu được lựa chọn một thông điệp gửi đến những người đang làm công tác Võ cổ truyền, ông sẽ nói gì? Võ sư Hồng Kha: Tôi muốn nói rằng hãy cùng nhau giữ lấy cái gốc, nhưng đừng sợ đổi mới. Chúng ta phải tôn trọng truyền thống nhưng cũng phải biết đưa truyền thống bước vào đời sống hiện đại. Không thể bảo tồn bằng cách đóng khung võ thuật trong quá khứ. Cũng không thể phát triển bằng cách đánh mất bản sắc. Hai việc đó phải đi cùng nhau. Tôi tin rằng khi những người làm võ cùng nhìn về một hướng, đặt lợi ích của di sản và thế hệ trẻ lên trên những khác biệt riêng, Võ cổ truyền Bình Định sẽ còn đi rất xa.
PV: Ngoài chuyên môn Võ sư quan tâm đến lĩnh vực nào khác và nghĩ rằng nó có thể hỗ trợ cho sự phát triển của Võ cổ truyền Bình Định? Võ sư Hồng Kha: Tôi quan tâm nhiều đến giáo dục, truyền thông, du lịch và khoa học thể thao. Võ thuật muốn phát triển bền vững thì không thể chỉ có kỹ thuật. Chúng ta cần hiểu tâm lý trẻ em, phương pháp giáo dục, dinh dưỡng, phục hồi thể lực, truyền thông số và cách xây dựng sản phẩm văn hóa.
Tôi đặc biệt quan tâm đến việc kể câu chuyện Võ cổ truyền bằng ngôn ngữ mà người trẻ dễ tiếp nhận. Một bài quyền có thể được giải thích bằng video ngắn; một câu chuyện về võ sư có thể trở thành tư liệu giáo dục; một võ đường có thể trở thành điểm trải nghiệm văn hóa. Nếu kết hợp được truyền thống với công nghệ và cách làm chuyên nghiệp, tôi nghĩ sức lan tỏa sẽ lớn hơn rất nhiều.
PV: Vậy điều gì khiến ông luôn duy trì và gắn bó với nghiệp võ? Võ sư Hồng Kha: Có lẽ bởi càng đi lâu với võ thuật, tôi càng nhận ra đây không chỉ là nghề mà là một phần căn cước văn hóa. Mỗi thế võ, mỗi bài quyền, mỗi câu chuyện của người đi trước đều chứa một phần ký ức của quê hương. Nếu thế hệ mình không tiếp tục truyền lại thì sẽ có những điều mất đi mà sau này rất khó khôi phục. Tôi vẫn còn nhiều việc muốn làm, nhất là góp phần đào tạo lớp trẻ và tìm cách để Võ cổ truyền gần hơn với cộng đồng. Tôi nghĩ người làm võ không nhất thiết phải làm những điều quá lớn lao. Chỉ cần mỗi ngày truyền cho một vài người trẻ một kỹ thuật đúng, một thái độ đúng và một tình yêu đúng với văn hóa truyền thống, thì chúng ta đã góp một phần vào tương lai của di sản.
Xin cảm ơn ông về những thông điệp gửi gắm đầy tâm huyết này. Chúc ông thật nhiều sức khỏe để tiếp tục trao truyền và lan tỏa di sản Võ cổ truyền Bình Định đến với người nhiều hơn nữa trong thời gian tới.
Tác giả: Phi Trung Quyền
Nguồn tin: Trung tâm Võ thuật cổ truyền Bình Định:
